Linki

Walory przyrodnicze

Województwo podlaskie wyróżnia się na tle kraju swoimi ponadprzeciętnymi wartościami przyrodniczymi. Świadczyć o tym może znaczny udział użytków zielonych - 19,8%, nieużytków (głównie bagiennych) - 3,0% oraz wód 3,0%, a także wysoki stopień lesistości. Według Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych wynosi on 29,2%.

W sumie ponad 50% powierzchni województwa ma warunki przyrodnicze stosunkowo mało zmienione działalnością człowieka. Zachowały się tutaj duże kompleksy leśne - Puszcze: Białowieska, Knyszyńska i Augustowska, dolina Narwi - zabagniona z silnie rozbudowanym systemem koryt rzecznych, malownicza dolina Bugu o dużych walorach krajobrazowych, najbardziej naturalne w Europie Środkowej Bagna Biebrzańskie, malowniczy polodowcowy krajobraz północnej Suwalszczyzny.

Niezwykłe walory przyrodnicze sprawiają, iż prawie 32 % powierzchni województwa objęte jest różnymi formami ochronnymi, co plasuje region w ścisłej krajowej czołówce. Istnieją tu:

• 4 parki narodowe: Białowieski, Biebrzański, Narwiański i Wigierski o łącznej powierzchni 92031 ha,

• 3 parki krajobrazowe: Łomżyński Park Krajobrazowy Doliny Narwi, Park Krajobrazowy Puszczy Knyszyńskiej, Suwalski Park Krajobrazowy o łącznej pow. 88084,5 ha,

• 85 rezerwatów przyrody o łącznej pow. 14015 ha,

• 15 obszarów chronionego krajobrazu o łącznej powierzchni 471761 ha,

• 249 użytki ekologiczne o łącznej pow. 3085 ha,

• zespół przyrodniczo-krajobrazowy o łącznej pow. 60 ha,

• 2 stanowiska dokumentacyjne o łącznej pow. 0.6 ha

• 2038 pomników przyrody.

To wszystko pozwala bez cienia wątpliwości stwierdzić, iż

Województwo podlaskie to KRAINA ZIELONO-BŁĘKITNA. Tajemnicza, piękna, wyjątkowa i nad wyraz gościnna.

Do dzisiaj zachowały się tu naturalne krajobrazy, puszcze i lasy, jeziora oraz doliny rzek. O wyjątkowych walorach przyrodniczych regionu w skali Polski i Europy świadczą zespoły i elementy środowiska naturalnego objętego ochroną. Żywe muzea przyrodnicze, jakimi są parki narodowe, to dziedzictwo o podstawowym znaczeniu dla badań naukowych, zawierające w sobie jednocześnie ogromny ładunek wartości humanistycznych, kulturowych i estetycznych.

W Białowieskim Parku Narodowym chroni się najlepiej zachowane pozostałości pierwotnych lasów liściastych niżowej Europy.

Bagna Biebrzańskie obejmują obszar mokradeł, wilgotnych łąk i lasów z ciekawą florą i fauną.

Narwiański Park Narodowy to szczególny przykład obszaru z rzeką anastomozującą (z licznymi wąskimi, rozdzielającymi się i łączącymi korytami), zaś Wigierski Park Narodowy przyciąga różnorodnością krajobrazu. Za chwilę przyjrzymy się im dokładniej.

Niezapomnianych wrażeń dostarcza zwiedzanie parków krajobrazowych: Suwalskiego, Łomżyńskiego Parku Doliny Narwi oraz Parku Krajobrazowego Puszczy Knyszyńskiej.

Wędrówkę po województwie ułatwiają liczne szlaki turystyczne oraz rozszerzająca się z każdym rokiem baza noclegowa. Ciekawa jest również oferta edukacyjna gwarantująca „bliskie spotkania” z bobrem czy żubrem oraz podglądanie życia wielu gatunków ptaków chronionych. Na własne oczy można zobaczyć tradycyjny sposób wyrobu serów, tkanin, garnków.

Parki narodowe

Spróbujmy w tym miejscu przyjrzeć się bliżej największemu bogactwu województwa podlaskiego, które stanowią parki narodowe.

Białowieski Park Narodowy jest najstarszym parkiem narodowym w Polsce. Jego powierzchnia wynosi 10 517 ha, z czego 5 726 ha pozostaje pod ścisłą ochroną. Park chroni ostatnie na niżu Europy lasy naturalne o charakterze pierwotnym, zachowane w strefie lasów liściastych i mieszanych. Są to lasy wielowiekowe i wielogatunkowe, o zróżnicowanej strukturze przestrzennej i niespotykanym bogactwie świata grzybów, roślin i zwierząt. Wiele z nich to gatunki właściwe lasom pierwotnym, które gdzie indziej zostały już wytępione lub są poważnie zagrożone. Park jest dla nich często ostatnią ostoją. O wartości i unikatowości BPN i całej Puszczy Białowieskiej stanowi jednak nie liczba, a jakość występujących w niej gatunków. Mało jest tu gatunków związanych ze środowiskami przekształconymi przez człowieka, a bardzo dużo charakterystycznych dla lasów naturalnych i pierwotnych. Symbolem Parku i Puszczy Białowieskiej jest żubr – największy ssak Europy. Obecnie występuje tu najliczniejsza na świecie populacja żyjąca na wolności. Dowodami wyjątkowych walorów BPN było wpisanie go w 1977 r. przez UNESCO na listę rezerwatów biosfery M&B,a w 1979 r. na listę światowego Dziedzictwa Ludzkości.

Biebrzański Park Narodowy chroni najrozleglejsze w Polsce torfowiska, położone wzdłuż rzeki Biebrzy. Zajmuje jeden z największych terenów bagiennych w Europie Środkowej, a jednocześnie jest największym i najdłuższym parkiem narodowym Polsce. Odległość pomiędzy jego krańcami wynosi prawie 100 km. BPN to przede wszystkim rozległe obszary podmokłe dzięki czemu jest to jeden z najdzikszych i najbardziej tajemniczych obszarów w Polsce. Park stanowi jedną z najbogatszych w gatunki ostoję ptaków, występuje ich blisko 270 gatunków. Spotkać można tu takie „perełki” ornitologiczne, jak: wodniczka, rybitwa białoskrzydła, orlik grubodzioby, błotniak łąkowy i zbożowy, dubelt, batalion czy kulik wielki. Dolina Biebrzy to również wyjątkowe bogactwo innych grup zwierząt. Bytuje tu, na przykład 48 gatunków ssaków, z największym z nich – łosiem.

Biebrza to rzeka typowo nizinna o silnie meandrującym korycie i leniwie płynących wodach. Charakterystyczne są dla niej wysokie wezbrania wiosenne pochodzenia roztopowego, powodujące szerokie rozlewiska. Krajobraz doliny Biebrzy charakteryzuje wysoki stopień naturalności. Występuje tu aż 70 zespołów roślinnych, a wśród samych roślin naczyniowych stwierdzono ponad 1000 gatunków, w tym 20 gatunków storczyków. Na obszarze BPN i jego otuliny istnieje ponad 600 km szlaków turystycznych – pieszych, rowerowych kajakowych.

Narwiański Park Narodowy został utworzony w 1996 r. Jego całkowita powierzchnia wynosi 6810 ha i obejmuje bagienną dolinę Narwi pomiędzy Surażem i Rzędzianami. 90% powierzchni Parku stanowią bagna, tereny podmokłe i wody. Walory przyrodnicze Parku to przede wszystkim unikatowy system doliny rzeki Narew z bogatą florą i fauną. Dolina Narwi z silnie rozbudowanym systemem koryt rzecznych jest osobliwością przyrodniczą w tej części Europy i bywa nazywana „Polską Amazonią”. Dominujące powierzchniowo w Parku szuwary turzycowiskowe reprezentowane są przez 14 zespołów roślinnych, szuwary trzcinowe – przez 7 zespołów, a roślinność wodna przez 12 zespołów. Poza tym występują tu zbiorowiska łąkowe i ziołoroślowe oraz 2 zespoły zarośli wierzbowych i 4 zespoły leśne. Wiele zbiorowisk należy do rzadko spotykanych w kraju. Na terenie Narwiańskiego Parku Narodowego występuje ponad 600 gatunków roślin naczyniowych, w tym 13 objętych ochroną gatunkową. Dolina Narwi spełnia kryteria, które kwalifikują ten obszar jako ostoję lęgową ptaków wodno-błotnych o znaczeniu międzynarodowym i europejskim. Gniazdują tu trzy gatunki ptaków zagrożonych wymarciem w skali światowej – bielik, derkacz i wodniczka. W Parku znajdują się szlaki wodne „Narwiański Labirynt”– o długości 45 km, prowadzący przez cały Narwiański Park Narodowy, który można pokonać w 2–3 dni oraz „Kajakiem wokół Kurowa”, umożliwiający zwiedzenie w ciągu kilku godzin jednego z najciekawszych fragmentów Narwi. Pozostałe cztery szlaki piesze i cztery rowerowe przebiegają przez teren otuliny.

Wigierski Park Narodowy został utworzony w 1989 roku. Jest to jedyny park narodowy w Polsce obejmujący dobrze wykształcony i urozmaicony krajobraz pojezierny ostatniego zlodowacenia. Spośród innych parków narodowych w Polsce, WPN wyróżnia się ekologicznym zróżnicowaniem licznych na tym terenie jezior i rzek, mozaikowym układem ekosystemów leśnych, wodnych i torfowiskowych, występowaniem ciekawych form polodowcowej rzeźby terenu. O wybitnych walorach Parku decydują jeziora, z których największe i najgłębsze jest jezioro Wigry. Wraz z przyległymi, mniejszymi zbiornikami tworzy ono szczególny zespół ekosystemów wodnych. Osobliwością wśród nich są dystroficzne jeziora śródleśne, tzw. „suchary”, otoczone torfowiskiem. Rzeźba terenu ukształtowała się w okresie ostatniego zlodowacenia, tj. około 12 tysięcy lat temu. Ustępujący lądolód pozostawił liczne kemy, ozy, moreny denne i czołowe, które stanowią dziś o szczególnym pejzażu parku. Na uwagę zasługuje również niezwykła flora (obecność 18 gatunków zaliczanych do reliktów ostatniego zlodowacenia) i fauna (1700 gatunków zwierząt). Wśród roślin występujących w Parku aż 60 gatunków podlega ochronie ścisłej (w tym kanianka lnowa – uznana za wymarły w naszym kraju), a 14 częściowej. W Parku stwierdzono obecność kilkunastu gatunków storczyków oraz bogactwo porostów (świadczące o czystości środowiska). Najbardziej charakterystycznym z występujących tu gatunków jest bóbr europejski, zasiedlający brzegi rzek i jezior. Spośród drapieżników można spotkać wilka, rysia i puchacza. Liczne są tu siedliska kormorana czarnego – uznawanego do niedawna za gatunek zagrożony. Oprócz przyrody i krajobrazów do atrakcji Parku zaliczyć można również obiekty kultury np. pokamedulski zespół klasztorny.

Projekt "Regiony Polski" został zrealizowany we współpracy z Urzędami Marszałkowskimi 16 województw Polski.

Strona graficzna, koordynacja, realizacja - Ministerstwo Spraw Zagranicznych RP

Zawartość merytoryczna - Urzędy Marszałkowskie

Wykonanie:

• Akonet
• 3Web