Linki

Historia i zabytki

Przez ponad pięć wieków toczyło się tutaj życie wielu pokoleń Bojków, Polaków, Żydów i w tym tyglu różnorodności kulturowej wypełniała się ich doczesność. II wojna światowa, a potem działania wysiedleńcze zakończone akcją „Wisła” nieodwracalnie zmieniły oblicze bieszczadzkiej ziemi. Odeszli stąd autochtoni, a wraz z nimi ciągłość kulturowa i osadnicza. Usilne starania władz z minionej epoki, aby wykreować Bieszczady na wzorcowe poletko socjalizmu spełzły na niczym, bo szybko okazało się, że tutejsze warunki klimatyczne uniemożliwiają prowadzenie centralnie sterowanej gospodarki rolnej. Ale za to Bieszczady, opuszczone, wyludnione, zniszczone, w których królowała natura odbierająca człowiekowi tereny niegdyś intensywnie eksploatowane i skrywająca coraz bardziej nieliczne już ślady minionych czasów, stały się Mekką dla poszukiwaczy mocnych wrażeń, dla twardzieli i marzycieli, dla ludzi z przeszłością, ale bez przyszłości. Przybywali z różnych stron Polski, jedni rezygnowali na wstępie, inni wbrew wszelkim przeciwnościom zostawali, niektórzy na zawsze. I tak Bieszczady stały się miejscem szczególnym, bo różnorodnym różnorodnością nowych osadników, barwnym barwą ich egzystencji i bogatym bogactwem ich marzeń o samorealizacji.

Tutaj jeszcze można natknąć się na tradycyjne drewniane chałupy i dawne cmentarze lub pozostałości po nich, zabytkowe cerkiewki i kapliczki, które wraz z malowniczymi górami tworzą niepowtarzalny klimat. W województwie wiele jest takich obiektów. Spora ich część została zgromadzona w skansenach, w tym w Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku – największym pod względem powierzchni w Polsce. Stały się one również inspiracją do utworzenia „Szlaku Architektury Drewnianej”.

Szlak architektury drewnianej liczy w całości 3037 km, z czego 9 tras o łącznej długości 1202 km przebiega przez teren województwa podkarpackiego. Swoim zasięgiem we wszystkich województwach razem obejmuje 448 obiektów, przy czym 127 obiektów znajduje się w Podkarpackiem. Dwa spośród nich: kościół w Haczowie, pochodzący z XV w. najstarszy drewniany kościół w Polsce i zarazem największy drewniany kościół w stylu gotyckim na świecie, oraz zespół plebański w Bliznem z kościołem drewnianym z XVI w. z polichromią przedstawiającą unikatową tzw. biblię plebejską – zostały wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego i Przyrodniczego UNESCO.

Do najcenniejszych zabytków sakralnych województwa podkarpackiego należy zaliczyć również: murowaną z kamienia, obronną cerkiew w Posadzie Rybotyckiej, pochodzącą z XV wieku oraz najstarszą w Polsce przyklasztorną cerkiew w Uluczu z 1510 r z unikatową polichromią z XV i XVI w.

Zaś najciekawsze zabytkowe budowle świeckie to renesansowy pałac Leszczyńskich w Baranowie Sandomierskim zwany „Małym Wawelem”, pałac Lubomirskich i Potockich w Łańcucie – jedną z najlepiej zachowanych rezydencji magnackich z unikatową w skali europejskiej powozownią i zabytkowym drzewostanem parkowym, zamek Krasickich w Krasiczynie – kolejną perłę polskiego renesansu po Wawelu i Baranowie Sandomierskim, zamek Kazimierzowski w Przemyślu, zamek Lubomirskich w Rzeszowie, letni pałacyk Lubomirskich w Rzeszowie.

W Podkarpackim są miejsca, których ominąć nie można, które zobaczyć trzeba, gdyż pod jakimś względem są szczególne: bo były „świadkami” ważnych wydarzeń, których ślady przetrwały do dzisiaj; bo widok rozciągający się z tego miejsca nie daje się opowiedzieć słowami; bo człowiek stworzył tam coś wielkiego. To właśnie w tym regionie w Stępinie (gmina Frysztak, powiat strzyżowski) znajduje się unikatowy na skalę europejską, wybudowany przez Niemców w czasie II wojny światowej, bunkier Hitlera. W Krośnie w Muzeum Podkarpackim jest najliczniejsza i najefektowniejsza kolekcja lamp naftowych w Europie. Takich ciekawostek region oferuje jeszcze wiele m.in. monumentalne grodzisko wczesnośredniowieczne, znajdujące się w Trznicy, należące do najważniejszych, najlepiej do dziś zachowanych, zabytków archeologicznych w Polsce. Już za około 3 lata powstanie tutaj skansen archeologiczny „Karpacka Troja”.

Świetną przygodą i znakomitą lekcją historii mogą się okazać szlaki tematyczne, odwołujące się do walorów historycznych, kulturowych i przyrodniczych naszego województwa. Zachęcamy do wędrówki:

· Szlakiem Dobrego Wojaka Szwejka - będącego próbą odtworzenia trasy, którą przemierzał bohater książki Jaroslava Haška. Na trasie umieszczono tablice informacyjne ze schematem przebiegu szlaku, informacjami dotyczącymi szczegółów pobytu Szwejka w danym miejscu oraz związku z historią Galicji czasów Cesarstwa Austro–Węgierskiego./p>

· Szlakiem Garncarskim - obejmującym swoim zasięgiem obszar dawnego, największego swego czasu w Polsce ośrodka garncarskiego, gdzie w II połowie XIX w. pracowało prawie 120 warsztatów ceramicznych.

· Szlakiem Ikon doliny Osławy i doliny Sanu – zapewniający wędrówkę śladami cennych zabytków architektury drewnianej Bieszczadów i Beskidu Niskiego.

· Szlakiem Naftowym, łączący sobą miejsca związane z narodzinami i historią przemysłu naftowego.

· Szlakiem Papieskim – upamiętniającym miejsca pobytu Wielkiego Polaka od Magury Wątkowskiej do Komańczy.

· Szlakiem Rodowych Gniazd Lubomirskich wiodącym przez najciekawsze miejscowości związane z magnackim rodem na terenach województwa podkarpackiego w Polsce i okręgu preszowskiego na Słowacji. Elementem łączącym są obiekty historyczne wzniesione w okresie od XVI do XIX w.

· Szlakiem „Śladami Aleksandra Fredry” - 450 – kilometrowa trasa wiodąca przez miejsca związane z rodziną Fredrów, prowadząca z ruin zamku "Kamieniec" na pograniczu Korczyny i Odrzykonia, przez Korczynę, Krościenko Wyżne, Hoczew, Cisną, Lesko, przejście graniczne Krościenko-Smolnica, Sambor, Rudki, Beńkową Wisznię, Jatwięgi, Lubień Wielki, Lwów, Przyłbice, przejście graniczne Szeginie-Medyka, Przemyśl, Surochów k/Jarosławia, Nienadową, do zamku "Kamieniec".

Projekt "Regiony Polski" został zrealizowany we współpracy z Urzędami Marszałkowskimi 16 województw Polski.

Strona graficzna, koordynacja, realizacja - Ministerstwo Spraw Zagranicznych RP

Zawartość merytoryczna - Urzędy Marszałkowskie

Wykonanie:

• Akonet
• 3Web