W 1972 r. UNESCO og³osi³o Konwencjê dla Zachowania ¦wiatowego Dziedzictwa Kultury i Natury. Powsta³a te¿ idea utworzenia specjalnej listy, do której kraje cz³onkowskie mog³yby nominowaæ swoje najwa¿niejsze zabytki. W województwie ma³opolskim a¿ 8 miejsc wpisano na Listê ¶wiatowego dziedzictwa kulturalnego i przyrodniczego UNESCO. S± to obiekty bardzo ró¿norodne, ale ³±czy je jedno – s± zabytkami o wybitnym znaczeniu dla dziedzictwa Ziemi. Per³± turystyki jest historyczne centrum Krakowa z licznymi zabytkami – ¶wiadkami tysi±cletniej historii miasta. Maj±ce 700 lat ¶redniowieczne za³o¿enie urbanistyczne zachowa³o siê w stanie nienaruszonym, wraz z dawnymi miastami (obecnymi dzielnicami Krakowa) Stradomiem i Kazimierzem. Zawieruchy dziejów przetrwa³ m.in. fragment obwarowañ miejskich z unikatowym Barbakanem, Arsena³em i Bram± Floriañsk± oraz zamek królewski na Wawelu. Jednymi z najciekawszych ulic s±: Grodzka (gdzie s±siaduj± ze sob± romañski ko¶ció³ ¶w. Andrzeja, gotyckie i renesansowe kamienice Collegium Iuridicum oraz barokowy ko¶ció³ ¶w. Piotra i Paw³a) i Kanonicza – uwa¿ana za najpiêkniejsz± na Starym Mie¶cie. www.malopolska.pl, www.krakow.pl
Z kolei w O¶wiêcimiu trzeba zwiedziæ zabytek historii najnowszej – dawny hitlerowski obóz zag³ady Auschwitz-Birkenau, utworzony w 1940 r. Do 1945 r. nazistowscy Niemcy wymordowali tu prawie pó³tora miliona osób z 28 krajów, w tym niemal 1 mln ¯ydów. Dzi¶ na terenach obozu dzia³a muzeum.
Kalwaria Zebrzydowska to obok Czêstochowy najwa¿niejsze w Polsce sanktuarium. Powsta³o ok. 1600 r. na wzór Drogi Krzy¿owej w Jerozolimie. Sanktuarium w Kalwarii tworz± Bazylika Matki Bo¿ej Anielskiej z cudownym obrazem Matki Bo¿ej Kalwaryjskiej, klasztor oo. Bernardynów i niepowtarzalny pod wzglêdem architektonicznym zespó³ ko¶ció³ków, kaplic, kapliczek, figur i mostów nazwanych Dró¿kami Kalwaryjskimi. W czasie Wielkiego Tygodnia (tydzieñ poprzedzj±cy ¶wiêta Wielkanocy) na ¿ywo odgrywane jest tu Misterium Mêki Pañskiej. www.kalwaria.ofm.pl.
Niezwyk³± atrakcj± jest kopalnia soli w Wieliczce, jedna z najstarszych dzia³aj±cych na ¶wiecie, gdzie sól wydobywano ju¿ w XIII w., a ok. 3500 lat p.n.e. rozpoczêto warzenie soli. W pok³adach soli powsta³o ponad 2 tys. komór i setki kilometrów sztolni oraz szybów. Zwiedzamy najciekawsze z nich z kaplic± ¶wiêtej Kingi na czele.
Unikatem na skalê ¶wiatow± s± ma³opolskie zabytki architektury drewnianej. Cztery z nich wpisano na Listê UNESCO. Ko¶ció³ ¶w. Micha³a Archanio³a w Dêbnie Podhalañskim – pierwotnie pochodz±cy z 1335 r., obecny kszta³t z XV w. Wykonany zosta³ bez u¿ycia gwo¼dzi. Wnêtrze to arcydzie³o ludowej sztuki zdobniczej (zw³aszcza polichromie). Do tzw. malowide³ patronowych przypominaj±cych tkaniny u¿yto techniki tempery, unikatowej na skalê ¶wiatow±. Ko¶ció³ ¶w. ¶w. Filipa i Jakuba Aposto³ów w Sêkowej, wzniesiony ok. 1520 r. zrêbowy, jednonawowy, wykonany z drewna modrzewiowego, budzi zachwyt monumentaln± bry³± z ukrytymi rzêdami podcieni (sobotami). Ko¶ció³ ¶w. Micha³a Archanio³a w Binarowej wybudowany ok. 1500 r., w konstrukcji zrêbowej, s³ynie z piêknych polichromii z XVI i XVII w., pokrywaj±cych strop, ¶ciany nawy i prezbiterium. Ko¶ció³ ¶w. Leonarda w Lipnicy Murowanej wzniesiony zosta³ pod koniec XV w. w konstrukcji zrêbowej z podcieniami. Wnêtrze jest galeri± sztuki zdobniczej na drewnie pocz±wszy od patronowych malowide³ na stropie poprzez polichromie ilustruj±ce dekalog.