Linki

Toruń

Nasz region słynie przede wszystkim z gotyckich zabytków Torunia, którego Starówka – wpisana na listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego i Naturalnego UNESCO - uznawana jest za jeden z najpiękniejszych zachowanych średniowiecznych miejskich zespołów architektonicznych. Liczący sobie prawie 800 lat Toruń to perła gotyku, miejsce, w którym dosłownie można dotknąć zaklętej w cegle i kamieniu magii dawnych wieków.

Główną budowlą toruńskiego Starego Miasta jest zbudowany w XIII i XIV wieku potężny ratusz na Rynku Staromiejskim, świadectwo średniowiecznej świetności miasta, jeden z najciekawszych przykładów gotyckiej architektury mieszczańskiej w środkowej Europie. W okresie rozkwitu miasta był jego centrum administracyjnym i handlowym, a także budynkiem sądu. Mieściły się tu sala obrad miejskich rajców i Wielka Sala Mieszczańska, w której podejmowano królów i odbywały się sejmy i sejmiki, oraz Sala Królewska, w której zmarł król Polski Jan Olbracht. Dziś ratusz mieści zbiory muzealne, m. in. oryginalne XIV-wieczne witraże z toruńskich kościołów, a także świątyń pobliskiego Chełmna.

Nad Starówką górują potężne mury katedry św. Janów, Jana Chrzciciela i Jana Ewangelisty, dawnej fary Starego Miasta, zbudowanej w XIV i XV wieku. Z jej oryginalnego wystroju zachowały się gotyckie malowidła naścienne, rzeźby i płaskorzeźby. Bodaj najpiękniejsza z nich to umieszczona w jednym z bocznych ołtarzy płaskorzeźba przedstawiająca Marię Magdalenę unoszoną do nieba przez anioły – śliczną świętą okrywają jedynie sięgające do stóp fale włosów. Dzieło pierwotnie stanowiło część środkową dawnego gotyckiego ołtarza głównego. W Kaplicy Zaśnięcia Marii Panny, zwanej też Kaplicą Kopernika, stoi gotycka chrzcielnica, w której ochrzczono wielkiego torunianina i Europejczyka, astronoma Mikołaja Kopernika. Na wieży kościoła umieszczono w 1500 r. potężny dzwon Tuba Dei, jeden z największych w Polsce. Legenda mówi, że odlano go z cennych kruszców i pieniędzy ofiarowanych przez toruńskich mieszczan w obawie przed rychłym końcem świata. Dotknięcie lewą ręką miejsca, gdzie uderza serce dzwonu, przynosi szczęście. Część wystroju świątyni znajduje się w kilku muzeach w kraju – cenne witraże można oglądać w Muzeum Okręgowym w Ratuszu Staromiejskim.

Wspaniałym przykładem sakralnego gotyku jest też XIV wieczny, zbudowany przez franciszkanów kościół Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny. Jest to monumentalna trójnawowa hala z oszałamiającym gwiaździstym sklepieniem na wysokości 27 metrów. Wśród najcenniejszych zachowanych na miejscu elementów wystroju należy odnotować piętnastowieczne dębowe stalle, czternastowieczne malowidła, epitafia mieszczan toruńskich, barokowe mauzoleum królewny Anny Wazówny (z leżącą postacią tej wybitnej, a mało znanej kobiety, wykutą w alabastrze). Oryginalne witraże tej świątyni można zobaczyć w Muzeum Okręgowym w Ratuszu Staromiejskim, a części dawnego czternastowiecznego ołtarza, tzw. Poliptyku Toruńskiego, w Muzeum Diecezjalnym w Pelplinie.

Usytuowany przy wschodnim narożniku Rynku Nowomiejskiego kościół św. Jakuba ma skromniejszą niż katedra św. Janów i kościół Mariacki kubaturę, ale jego gwiaździste sklepienie także robi wrażenie. Najcenniejsze elementy wnętrza to: czternastowieczne malowidła ścienne, gotycka figura Ukrzyżowanego, dwie gotyckie figury Madonny z Dzieciątkiem, wielki gotycki krzyż Drzewo Życia (jego kopię dostał od torunian Ojciec Święty, Jan Paweł II), wspaniała piętnastowieczna Pasja, wielki barokowy ołtarz główny i bogato rzeźbione organy z początków siedemnastego wieku.

Zachowane w postaci trwałej ruiny pozostałości Zamku Krzyżackiego to świadectwo panowania rycerzy-zakonników nad częścią Pomorza. Budowę warowni, która trwała 200 lat, rozpoczęto w XIII wieku. Najlepiej zachowana część to zamkowa wieża sanitarna Gdanisko – która służyła załodze w celach toaletowych – stojąca niegdyś nad Strugą Toruńską. W dobrym stanie są też zamkowe podziemia.

W Toruniu jest 200 gotyckich lub noszących ślady gotyku mieszczańskich kamienic. Większość starych toruńskich kamienic miała gotyckie początki w XIV i XV wieku, choć potem, w ramach przebudów i remontów, część z nich „dorobiła się” cech architektonicznych właściwych późniejszym wiekom. Najsłynniejszą toruńską kamienicą jest ta przy ul. Kopernika pod numerem 15/17, w której w 1473 roku urodził się i spędził pierwsze siedem lat życia Mikołaj Kopernik, najbardziej znany torunianin, wielki astronom, który zrewolucjonizował ludzkie pojęcie o Wszechświecie i o naszym ziemskim, ludzkim w nim miejscu. Dom rodziny Koperników to typowa gotycka, piętnastowieczna kamienica kupiecka z wysoką sienią, kupieckim kantorkiem, częścią mieszkalną i częścią magazynową. Dziś mieści się tu muzeum.

Twierdza Toruń – jedna z pruskich twierdz fortowych o znaczeniu strategicznym - powstała między 1878 a 1914 rokiem. Był to pierścień forteczny o obwodzie około 22 kilometrów, na który składało się 15 fortów, 84 schrony i 39 baterii artyleryjskich, oddalony o kilka kilometrów od centrum miasta. Wszystko to skomunikowane było drogami, sieciami telegraficzną i telefoniczną; posiadało ujęcia wody pitnej, fosy i śluzy, system maskujący oraz zaplecze w postaci koszar, magazynów żywności, broni i opału, piekarni, pralni, szpitala, kościoła i cmentarza, warsztatów, radiostacji i stacji gołębi pocztowych. Zespół jest dziś w dość dobrym stanie. Zachowały się konstrukcje wszystkich fortów, choć nie wszystkie są w stanie pozwalającym na zwiedzanie. Jeden z nich, fort IV, jest obecnie stale restaurowany, posiada schronisko i restaurację oraz przewodników gotowych do oprowadzania turystów.

Projekt "Regiony Polski" został zrealizowany we współpracy z Urzędami Marszałkowskimi 16 województw Polski.

Strona graficzna, koordynacja, realizacja - Ministerstwo Spraw Zagranicznych RP

Zawartość merytoryczna - Urzędy Marszałkowskie

Wykonanie:

• Akonet
• 3Web